|
|
| Serwis botaniczny : strona główna >> przyroda Pomorza >> glistnik |
|
| Aktualności | Biblioteka | Prawo | Przyroda Pomorza | Katalog WWW | Dla początkujących | Rozmaitości | Forum |
|
Portrety roślin
Glistnik jaskółcze ziele Chelidonium majus L.
(rodzina: makowate Papaveraceae)
Jaskółcze ziele nazwę swą zawdzięcza temu, że pojawia się i zamiera wraz z przylotem i odlotem jaskółek. Ze względu na swe właściwości znane jest też jako „ziele od brodawek”. Poza tym w różnych regionach nazywana jest jaskółecznikiem (Podlaskie), celidonią (Pomorze), cyndalią (Śląsk), cyngalią (Świętokrzyskie), glistewnikiem (Podlasie), złotnikiem (Wielkopolska), żółtnikiem (Mazowsze).
Morfologia Glistnik to bylina osiągająca blisko 100 cm wysokości. Ustawione skrętolegle liście są spodem sine, pierzastosieczne, o odcinkach pierwszego rzędu jajowatych, nierówno wcinanych. Roślina zawiera charakterystyczny, pomarańczowy sok mleczny, łatwo widoczny przy jej skaleczeniu. Sok ten stosowany jest jako środek do usuwania kurzajek. Glistnik zaczyna kwitnąć na początku maja i kwitnie do wczesnej jesieni. Żółte kwiaty zebrane są w luźne, skąpe baldaszki. Dwie działki kielicha zazwyczaj odpadają w trakcie rozwoju pąków kwiatowych, cztery płatki korony ustawione są w dwóch okółkach po dwa. Słupek jest dwukrotny - powstaje z niego wydłużona, wielonasienna torebka otwierająca się dwiema klapami. Czarne, błyszczące i drobne nasiona glistnika mają ciekawą cechę - zaopatrzone są w elajosomy - bogate w białko i tłuszcz ciałka odżywcze, zwabiające do rośliny mrówki. Jest to przystosowanie do specyficznej formy zoochorii (rozsiewania nasion przez zwierzęta) - myrmekochorii. Siedlisko Glistnik preferuje siedliska żyzne, bogate w azot. Spotkamy go na stanowiskach ruderalnych - przydrożach, przypłociach, rumowiskach, wysypiskach, nieużytkach, w cienistych parkach i ogrodach. Uznawany jest za gatunek charakterystyczny dla leśnych i zaroślowych zbiorowisk tworzonych przez robinię akacjową i klasyfikowanych jako zespół Chelidonio-Robinietum. Zasięg Glistnik jaskółcze ziele występuje w basenie Morza Śródziemnego i prawie całej Europie, z wyjątkiem dalekiej północy. Zawleczony też został przez europejskich osadników do Ameryki Północnej.
Właściwości lecznicze W zielarstwie stosuje się górne części dziko żyjących roślin, zbierane w maju lub czerwcu oraz zielone liście przyziemnej rozety. Wśród 20 alkaloidów zawartych w zielu glistnika największe znaczenie ma chelidonina, poza tym też allokryptopina, chelerytryna i sangwinaryna. Działają one rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, dróg żółciowych i moczowych, narządów rodnych i oskrzeli. Na skutek efektu rozkurczowego zaobserwować można m.in. działanie moczopędne, żółciopędne, przeciwbólowe i uspokajające. Ziele glistnika to surowiec silnie działający. Zbyt duże dawki glistnikowych preparatów wywołać mogą podrażnienie przewodu pokarmowego, ból żołądka, nudności i wymioty oraz uczucie palenia w jamie ustnej. Ożarowski A., Jaroniewski J. 1987. Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie. IWZZ, Warszawa. Tekst: Magdalena Ziarnek, 21.05.06, Zdjęcia: Krzysztof Ziarnek
|
Opisy roślin i miejsc
|
