|
|
| Serwis botaniczny : strona główna >> przyroda Pomorza >> honkenia |
|
| Aktualności | Biblioteka | Prawo | Przyroda Pomorza | Katalog WWW | Dla początkujących | Rozmaitości | Forum |
|
Portrety roślin
Honkenia piaskowa Honckenya peploides (L.) Ehrh.
(rodzina: goździkowate Caryopyllaceae)
Latem na bałtyckie plaże zjeżdżają tłumy rodaków zażywać kąpieli morskich i słonecznych. Efektem tego stanu rzeczy jest skotłowany piasek od morza aż po faszynowe płotki broniące wstępu na wydmy. W takich warunkach na plażach rosnąć mogą tylko parawany i parasole przeciwsłoneczne. Jednak plaża nadal ma swoich naturalnych mieszkańców - przedstawiamy jednego z nich. Nazwa Nazwa rodzajowa Honckenya pochodzi od nazwiska niemieckiego botanika: Gerhard August Honckeny, żyjącego w latach 1724-1805. Nazwa gatunkowa peploides nawiązuje do podobieństwa opisywanej rośliny do wilczomlecza Euphorbia peplus. Siedlisko i jego ochrona
W Polsce honkenię na naturalnych stanowiskach spotkać można wyłącznie na nadmorskich piaskach, poza strefą działania fal morskich lub tam, gdzie tylko sporadycznie dochodzi do zalewów (np. podczas sztormów). Jest byliną rosnącą na plażach i – dzięki swojej budowie i niezwykłym przystosowaniom do życia w tym niegościnnym siedlisku – powoduje tworzenie się zaczątków wydm. Siedliska zajmowane przez honkenię piaskową tj. inicjalne stadia nadmorskich wydm białych [kod 16.211] podlegają w Unii Europejskiej ochronie w sieci obszarów chronionych Natura 2000. W obrębie tych obszarów ochronie podlegają inicjalne stadia nadmorskich wydm na zasolonych piaskach z halofilnym zespołem honkenii piaskowej i perzu sitowego Honckenyo-Agropyretum juncei (związek Agropyro-Honckenyion peploidis, rząd Ammophiletalia, klasa Ammophiletea). Cztery rzędy liści i nie tylko
Honkenia ma pokładające się, mięsiste pędy, które mają ciekawą cechę – gdy zostaną przysypane piaskiem, zaczynają szybko rosnąć do góry, rozgałęziać się i wznosić ponad poziom piasku (podobnie zachowują się pędy mikołajka nadmorskiego, szczotlichy siwej czy wydmuchrzycy piaskowej). Dzięki temu możliwe jest powstawanie coraz większej piaszczystej „górki”, będącej zaczątkiem nowej wydmy. Sztywne a zarazem przepuszczające piasek pędy umożliwiają gromadzenie się piasku zarówno przed roślinką jak i za nią. Wysokość nadziemnej części rośliny to 15-30 cm. Grubość pędów honkenii wynika z jej budowy anatomicznej – w łodygach występuje kilka warstw miękiszu korowego (miękiszu kory pierwotnej). Gdy dolna część pędu zostaje przysypana przez piasek, zaczyna się przystosowywać do nowych warunków życia. Komórki miękiszu korowego kurczą się, a cała ta tkanka obumiera i odpada. Jednocześnie pod śródskórnią (endodermą), będącą teraz najbardziej zewnętrzną tkanką, zaczyna funkcjonować tkanka korkotwórcza (felogen), wykształcająca na powierzchni walca osiowego warstwę korka (martwej wtórnej tkanki okrywającej). Jajowate, mięsiste, odporne na uderzenia ziaren piasku liście honkenii ustawione są nakrzyżlegle - w efekcie wzdłuż łodygi tworzą cztery rzędy. Między liśćmi również zatrzymują się ziarna piasku. Na dolnych, zasypywanych piaskiem fragmentach łodyg, liście marnieją i odpadają. Pędy i liście honkenii są niezwykle odporne na uderzenia ziaren piasku, niesionych przez wiatr. I one jednak mają swoją słabość – potrzebują do wzrostu podpory, którą najczęściej stanowi przysypujący rosnące pędy piasek. Jeśli to przysypywanie ustanie, pędy zaczynają się pokładać a nadmorski wiatr zaczyna przesuwać je po piasku. W efekcie ostre piaskowe ziarenka powodują mechaniczne uszkodzenia pędów, ich przecieranie i łamanie. System korzeniowy honkenii jest bardzo dobrze rozwinięty, sięga głęboko i rozrasta się we wszystkich kierunkach na boki. Ponadto korzenie te znoszą częściowe odsłonięcie, spowodowane wywiewaniem piasku przez wiatr. Rozmnażanie
Honkenia kwitnie w czerwcu i lipcu. Ma drobne białe lub lekko różowe kwiaty na króciutkich szypułkach. Płatki są tej samej długości co trwałe działki kielicha. U nasady pręcików umieszczone są dość duże miodniki, jednak rzadko jakiś zbłąkany owad ma okazję trafić na bogate w nektar kwiaty. Pod dostatkiem ma natomiast honkenia piasku i to właśnie ten nośnik wykorzystuje do przenoszenia pyłku. Ziarna pyłku przyklejają się do ziaren piasku, które zawsze są obecne wewnątrz kwiatu. Całej reszty dokonuje wiatr wywiewający piasek z nowym „balastem” z kwiatów i osadzający go na innych kwiatach, gdzie pyłek trafia na znamię słupka. Owocem honkenii jest kulista, mięsista torebka pękająca trzema klapami. Gdzie poza bałtyckimi plażami? Honkenię spotkamy na piaszczystych i kamienistych plażach nadmorskich całej półkuli północnej: w Europie, Azji i Ameryce Północnej.
Literatura:
Tekst: Magdalena Ziarnek, zdjęcia: Krzysztof Ziarnek, 28.06.2006
|
Opisy roślin i miejsc
|
